Boomwhackers

Opgave 4 (vraag 16 t/m 20) uit eindexamen Natuurkunde VWO 2023 tijdvak 1

Vraag A
[B] Golven[B1] Informatieoverdracht [Systematische Natuurkunde] H9: Trillingen en Golven
4p

Jelle heeft een set van acht boomwhackers. Zie figuur 1. Boomwhackers zijn kunststof buizen met twee open uiteinden waarmee je muziek kunt maken. Als je met een boomwhacker ergens tegenaan tikt, ontstaat er een toon doordat er staande golven in de buis ontstaan. De lengte van de buis bepaalt de hoogte van de toon.

Jelle meet de frequenties van de grondtoon en de boventonen van buis 1. Zijn meetresultaten wijken een klein beetje af van wat hij verwacht op basis van de lengte van de buis. Dit komt doordat de buiken niet exact samenvallen met de uiteinden van de buis. De afstand tussen de buiken aan beide uiteinden van de buis wordt de akoestische lengte genoemd. Deze akoestische lengte bepaalt dus de toonhoogte.

In figuur 2 staat weergegeven welke frequenties vóórkomen in de toon van buis 1. De meting is gedaan bij een temperatuur van 20∘C20^{\circ}\text{C}.

Bepaal de akoestische lengte van buis 1 met behulp van figuur 2. Noteer je antwoord in twee significante cijfers.

Figuur 2 bij vraag 16 van opgave Boomwhackers (Natuurkunde VWO 2023)

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag B
[B] Golven[B1] Informatieoverdracht [Systematische Natuurkunde] H9: Trillingen en Golven
2p

Jelle gaat op zoek in de literatuur en vindt de volgende formule voor de akoestische lengte:

La=L+2⋅0,31⋅d(1)L_{a} = L + 2 \cdot 0,31 \cdot d \quad (1)

Hierin is:

  • LaL_{a} de akoestische lengte van de buis in m
  • LL de werkelijke lengte van de buis in m
  • 0,310,31 een experimenteel bepaalde correctiefactor
  • dd de binnendiameter van de buis in m
  • 22 het aantal open uiteinden van de buis

Leg uit met behulp van formule (1) of de buiken aan de uiteinden van de buis binnen of buiten de buis vallen.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag C
[A] Vaardigheden[Systematische Natuurkunde] H1: Basisvaardigheden
3p

Jelle meet de lengte en de binnendiameter van de buizen op met een meetlint. Voor buis 8 vindt hij een lengte van 30,1 cm30,1 \text{ cm}. Hij meet voor elke buis een binnendiameter van 4,0 cm4,0 \text{ cm}. Jelle bedenkt dat hij de binnendiameter ook kan meten met een schuifmaat. De meetwaarde voor de binnendiameter wordt dan nauwkeuriger en kan daardoor worden opgegeven in één significant cijfer méér dan met het meetlint.

Jelle beweert dat de akoestische lengte, en dus de golflengte van de toon, nu weergegeven kan worden met een groter aantal significante cijfers.

Leg uit of Jelle gelijk heeft.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag D
[A] Vaardigheden[Systematische Natuurkunde] H1: Basisvaardigheden
2p

Jelle wil nu de geluidssnelheid bepalen. Daarom berekent hij, uit zijn metingen met het meetlint, met behulp van formule (1) de golflengte van de grondtoon van elke buis. Bovendien meet hij van elke buis de frequentie van de grondtoon. Van zijn resultaten maakt hij de grafiek van figuur 3. Hij geeft hierbij ook de meetonnauwkeurigheid in de frequentie ff aan.

De meetonnauwkeurigheid in de frequentie is vastgesteld op 2⋅101 Hz2 \cdot 10^{1} \text{ Hz}. Dat betekent dat elke frequentie in werkelijkheid 2⋅101 Hz2 \cdot 10^{1} \text{ Hz} naar onder of naar boven kan afwijken. In de grafiek is deze meetonnauwkeurigheid, ook wel foutmarge genoemd, aangegeven met verticale streepjes van 2⋅101 Hz2 \cdot 10^{1} \text{ Hz} onder tot 2⋅101 Hz2 \cdot 10^{1} \text{ Hz} boven elk grafiekpunt.

De berekende golflengte kent ook een foutmarge.

Leg uit dat de foutmarge in de golflengte te klein is om zichtbaar weergegeven te kunnen worden in figuur 3.

Figuur 1 bij vraag 19 van opgave Boomwhackers (Natuurkunde VWO 2023)

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag E
[B] Golven[B1] Informatieoverdracht [Systematische Natuurkunde] H9: Trillingen en Golven
4p

Om de geluidssnelheid zo nauwkeurig mogelijk te bepalen voert Jelle een coördinatentransformatie uit. Het resultaat hiervan is weergegeven in figuur 4. Figuur 4 staat ook op de uitwerkbijlage.

Jelle voert de volgende drie handelingen uit:

  • Hij zet bij de horizontale as het juiste bijschrift.
  • Hij trekt in het diagram twee rechte lijnen door de oorsprong die net binnen alle foutmarges liggen.
  • Hij bepaalt hieruit in twee significante cijfers de minimale en de maximale geluidssnelheid die uit de metingen volgen.

Voer de drie bovenstaande handelingen van Jelle uit in de figuur op de uitwerkbijlage.

Figuur 1 bij vraag 20 van opgave Boomwhackers (Natuurkunde VWO 2023)
⚠️ Uitwerkbijlage vereist
Uitwerkbijlage bij vraag 20 van opgave Boomwhackers

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Antwoordmodel

Volgende opgave: Ramsauer en Townsend →