Groen staal

Opgave 4 (vraag 19 t/m 24) uit eindexamen Scheikunde HAVO 2026 tijdvak 1

Vraag A
[B] Kennis van stoffen en materialen[B1] Deeltjesmodellen[Nova] H1: Atoombouw[Chemie Overal] H1: Scheiden en reageren
2p

Groen staal

Staal is een legering die bestaat uit ijzer en koolstof. Staal wordt geproduceerd uit ijzererts (Fe2O3\text{Fe}_2\text{O}_3) en steenkool. De productie van staal in het traditionele hoogovenproces (figuur 1) kan worden samengevat met de volgende stappen:

  • stap I: IJzererts wordt vermalen en gemengd met hulpstoffen. Door verhitting van dit mengsel ontstaan zogenaamde ijzererts-pellets. Steenkool wordt verhit en samengeperst tot cokes, die voornamelijk uit koolstof bestaat.
  • stap II: De hoogoven wordt gevuld met lagen ijzererts-pellets en cokes, waarna hete lucht wordt ingeblazen. Een deel van de cokes reageert met zuurstof uit de lucht, waardoor koolstofmono-oxide (CO) ontstaat. Fe2O3\text{Fe}_2\text{O}_3 reageert met CO. Uit de onderzijde van de hoogoven komt een mengsel van ijzer met nog 4 tot 5 massaprocent koolstof.
  • stap III: In een afzonderlijke reactor reageert een deel van de koolstof in het mengsel met zuiver zuurstof, waardoor uiteindelijk staal met 2,0 massaprocent koolstof ontstaat.

De belangrijkste reacties in stap II zijn:

2 C+O2→2 CO(reactie 1)2\ \text{C} + \text{O}_2 \rightarrow 2\ \text{CO} \qquad \text{(reactie 1)} Fe2O3+3 CO→2 Fe+3 CO2(reactie 2)\text{Fe}_2\text{O}_3 + 3\ \text{CO} \rightarrow 2\ \text{Fe} + 3\ \text{CO}_2 \qquad \text{(reactie 2)}

Reactie 1 en 2 zijn beide exotherm, waardoor de temperatuur van de hoogoven oploopt tot 2197-2397 °C. Op de uitwerkbijlage staat een tabel over ijzer.

Vul in de tabel op de uitwerkbijlage de vier ontbrekende gegevens in en geef aan in welke fase de stof ijzer zich bevindt in het mengsel dat de hoogoven verlaat. Gebruik Binas-tabel 40a of ScienceData-tabel 8.1.

Figuur 1 bij vraag 19 van opgave Groen staal (Scheikunde HAVO 2026)
⚠️ Uitwerkbijlage vereist
Uitwerkbijlage bij vraag 19 van opgave Groen staal

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag B
[C] Kennis van chemische processen en kringlopen[C2] Chemisch rekenen[Nova] H2: Rekenen in de chemie[Chemie Overal] H3: Stoffen en reacties
4p

De productie van staal in een traditionele hoogoven levert een hoge CO2\text{CO}_2-uitstoot op. Het grootste deel van deze uitstoot ontstaat in stap II door reactie 2.

Bereken de CO2\text{CO}_2-uitstoot door reactie 2 in ton per 1,00 ton gevormd staal.

  • 1,00 ton = 1,00⋅1031{,}00 \cdot 10^3 kg
  • Ga ervan uit dat het gevormde staal 2,00 massaprocent koolstof bevat.
  • Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag C
[C] Kennis van chemische processen en kringlopen[C1] Chemische processen[Nova] H2: Rekenen in de chemie[Chemie Overal] H1: Scheiden en reageren
3p

Om de CO2\text{CO}_2-uitstoot te verminderen, is het MIDREX-proces ontwikkeld. Het MIDREX-proces doorloopt dezelfde stappen als het traditionele hoogovenproces, maar het MIDREX-proces gebruikt methaan in plaats van cokes. Door methaan eerst te laten reageren met stoom, ontstaat syngas, een mengsel van waterstof en koolstofmono-oxide.

Geef de vergelijking voor de vorming van syngas uit methaan en stoom.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag D
[C] Kennis van chemische processen en kringlopen[C3] Energieberekeningen[Chemie Overal] H9: Reacties en energie[Nova] H6: Reacties in beweging
3p

In de hoogoven die voor het MIDREX-proces wordt gebruikt, reageert ijzererts in stap II (de hoogoven) met het syngas volgens reactie 2 en reactie 3.

Fe2O3 (s)+3 H2 (g)→2 Fe (s)+3 H2O (g)(reactie 3)\text{Fe}_2\text{O}_3\ (\text{s}) + 3\ \text{H}_2\ (\text{g}) \rightarrow 2\ \text{Fe}\ (\text{s}) + 3\ \text{H}_2\text{O}\ (\text{g}) \qquad \text{(reactie 3)}

Een nadeel van deze methode is dat reactie 3 endotherm is.

Bereken de reactiewarmte van reactie 3 per mol ijzer (T=298T = 298 K). Gebruik Binas-tabel 57 of ScienceData-tabel 9.2.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag E
[C] Kennis van chemische processen en kringlopen[C1] Chemische processen[Nova] H2: Rekenen in de chemie[Chemie Overal] H3: Stoffen en reacties
3p

Bij traditionele staalproductie komt in stap II per mol geproduceerd Fe 1,5 mol CO2\text{CO}_2 vrij. Bij gebruik van het MIDREX-proces komt minder CO2\text{CO}_2 vrij per mol Fe.

Voer de volgende opdrachten uit:

  • Geef de totale reactie van stap II in het MIDREX-proces. Doe dit door reactie 2 en reactie 3 in de juiste verhouding bij elkaar op te tellen tot één totale reactie. De molverhouding H2:CO\text{H}_2 : \text{CO} in de reactor is 3 : 1.
  • Leid af hoeveel mol CO2\text{CO}_2 vrijkomt per mol Fe in stap II van het MIDREX-proces.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag F
[C] Kennis van chemische processen en kringlopen[C1] Chemische processen[Nova] H2: Rekenen in de chemie[Chemie Overal] H1: Scheiden en reageren
2p

In Zweden wordt nog een ander proces toegepast om ijzererts om te zetten tot ijzer: het HYBRIT-proces. In dit proces wordt in stap II waterstof gebruikt in plaats van cokes of syngas, en treedt uitsluitend reactie 3 op. De waterstof wordt verkregen door de elektrolyse van water. Hierbij ontstaat ook zuurstof.

Geef de vergelijking voor de elektrolyse van water.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Antwoordmodel

Volgende opgave: Textielverfrisser →