PFOA

Opgave 3 (vraag 14 t/m 19) uit eindexamen Scheikunde VWO 2023 tijdvak 2

Vraag A
[B] Stoffen en materialen in de chemie[B4] Bindingen, structuren en eigenschappen[Polaris] H15: Macrostructuren
2p

Teflon™ is een polymeer van tetrafluoretheen.

Geef de vergelijking voor de vorming van polytetrafluoretheen uit tetrafluoretheen. Gebruik hierbij structuurformules.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag B
[C] Chemische processen en behoudswetten[C2] Chemisch rekenen[Polaris] H13: Energie en elektrochemie
4p

Bij de productie van Teflon™ wordt perfluoroctaanzuur (PFOA) gebruikt als hulpstof. PFOA (C7F15COOH\text{C}_{7}\text{F}_{15}\text{COOH}) wordt geproduceerd uit octaanzuurfluoride in twee reactoren. Reactor 1 is een elektrochemische cel. Aan de positieve elektrode treedt halfreactie 1 op, waarbij telkens een waterstofatoom van octaanzuurfluoride wordt vervangen door een fluoratoom. ∼C-H+HF→∼C-F+2H++2e−\sim\text{C-H} + \text{HF} \rightarrow \sim\text{C-F} + 2 \text{H}^{+} + 2 \text{e}^{-} (halfreactie 1)

Bereken de ladingsoverdracht in coulomb wanneer 3,0⋅1023,0 \cdot 10^{2} g octaanzuurfluoride wordt omgezet tot stof P. Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers. Gebruik hierbij onder andere de volgende gegevens:

  • De molaire massa van octaanzuurfluoride is 146 g mol−1\text{mol}^{-1}
  • 1,00 mol elektronen heeft een lading van 9,65⋅1049,65 \cdot 10^{4} C
Figuur 1 bij vraag 15 van opgave PFOA (Scheikunde VWO 2023)

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag C
[D] Ontwikkelen van chemische kennis[D1] Chemische vakmethodes[Polaris] H11: Industriële chemie
2p

De omzetting van octaanzuurfluoride tot PFOA is vereenvoudigd en onvolledig met een blokschema weergegeven op de uitwerkbijlage. In reactor 1 (R1) reageren octaanzuurfluoride en HF. Aan de positieve elektrode wordt stof P gevormd en aan de negatieve elektrode wordt waterstof gevormd uit H-ionen. Waterstof verlaat R1 samen met een lage concentratie HF. De waterstof wordt in scheidingsruimte 1 (S1) gescheiden van HF met behulp van water. Als alle octaanzuurfluoride heeft gereageerd, wordt stof P doorgevoerd naar reactor 2 (R2). Hier reageren stof P en water volledig tot PFOA en HF, die als afzonderlijke stofstromen de reactor verlaten.

Leg uit welke scheidingsmethode wordt gebruikt in S1.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag D
[F] Industriële en (chemische) processen[F1] Industriële processen[Polaris] H11: Industriële chemie
4p

Maak het blokschema op de uitwerkbijlage compleet.

  • Teken R2.
  • Teken ontbrekende pijlen en noteer ontbrekende stoffen bij alle pijlen. Je hoeft hierbij geen rekening te houden met hergebruik van stoffen.
⚠️ Uitwerkbijlage vereist
Uitwerkbijlage bij vraag 17 van opgave PFOA

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag E
[C] Chemische processen en behoudswetten[C5] Chemisch evenwicht[Polaris] H7: Zuren en basen
4p

PFOA is een zwak zuur met een KzK_{z} waarde van 3,2⋅10−33,2 \cdot 10^{-3}. PFOA is daarom in water vooral aanwezig in de vorm van de geconjugeerde base C7F15COO−\text{C}_{7}\text{F}_{15}\text{COO}^{-}. Dit PFOA is goed oplosbaar in water.

Bereken hoeveel procent van PFOA aanwezig is als C7F15COOH\text{C}_{7}\text{F}_{15}\text{COOH} in water met pH=7,00\text{pH}=7,00.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag F
[D] Ontwikkelen van chemische kennis[D1] Chemische vakmethodes[Polaris] H11: Industriële chemie
2p

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat PFOA een risico vormt voor de gezondheid en het milieu. Voor de bepaling van de hoeveelheid PFOA in water of grond wordt onder andere gebruikgemaakt van massaspectrometrie. Een deel van het massaspectrum van PFOA (414 g mol−1\text{mol}^{-1}) is in figuur 2 weergegeven. Bij de gebruikte techniek neemt een molecuul PFOA een elektron op. Het gevormde [C7F15COOH]−[\text{C}_{7}\text{F}_{15}\text{COOH}]^{-} fragmenteert vervolgens. Uit het massaspectrum kan worden opgemaakt dat bij de fragmentatie van PFOA onder andere enkele malen hetzelfde neutrale fragment Y wordt afgesplitst. Zo is het fragment behorend bij de piek van m/z=181m/z=181 ontstaan uit het fragment behorend bij de piek van m/z=231m/z=231.

Leid de molecuulformule van het neutrale fragment Y af.

Figuur 1 bij vraag 19 van opgave PFOA (Scheikunde VWO 2023)

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Antwoordmodel

Volgende opgave: Vonkremmers →